Przyjrzyjmy się normom rozwojowym dziecka nieco powyżej 5 lat.
ROZWÓJ FIZYCZNY:
Wzrost około 110- 115 cm, waga około 18-19 kg, proporcje takie, by dziecko radziło sobie z czynnościami samoobsługowymi i higienicznymi, by meble nie były zbyt duże, by codzienny wysiłek fizyczny i psychiczny nie były zbyt obciążające. Wady powinny być zdiagnozowane i korygowane. Dzieci z wadami wymowy powinny mieć intensywną opiekę logopedyczną. Dzieci z przewlekłymi chorobami trzeba otoczyć opieką specjalistów.
DUŻA MOTORYKA
Rozwój ruchowy jest podstawą wszechstronnego rozwoju; usprawnia działanie narządów wewnętrznych; wzmacnia układ kostny i mięśniowy- przeciwdziała wadom postawy; doskonali równowagę i ułatwia orientację w przestrzeni, ucząc zależności i stosunków przestrzennych.
W zabawach ruchowych dzieci poznają swoje możliwości, uczą się współżyć z innymi, zaczynają stosować się do reguł, zasad, itp. Warto wiedzieć, że ruch stymuluje mózg na tyle, że ten tworzy pewne substancje przeciwbólowe, przeciwdepresyjne, które dodatkowo ułatwiają przesyłanie impulsów nerwowych.
Dzieci w wieku powyżej 5 czy 6 roku życia zaczynają odczuwać głód ruchu, związany ze zmianami hormonalnymi, prowadzącymi do przyspieszenia rozwoju. Ograniczanie ruchu może prowadzić do niepokoju ruchowego, zachowań agresywnych, pogorszenia nastroju, uwagi, zmniejszenia odporności.
Oto przykładowe normy rozwoju sprawności ruchowych 5-latka: jeździ na dwukołowym rowerze, potrafi rozhuśtać się samodzielnie na huśtawce, przeskakuje przez drobne przeszkody, skacze zwinnie na obu nogach, stoi przez chwilę i skacze na jednej nodze, przechodzi lekko chwiejąc się po narysowanej linii, potrafi zrobić trzy przysiady i wstać, kopie sprawnie piłkę z rozbiegu, lubi biegać, skakać i ścigać się z kolegami.
MAŁA MOTORYKA
Sprawność rąk ma ogromne znaczenie w opanowaniu podstawowych czynności szkolnych- przede wszystkim pisania! Dziecko powyżej 5 lat: prawidłowo trzyma sztućce, potrafi szybko rozebrać się, ubiera się jeszcze dość wolno, coraz rzadziej myli tył i przód ubrań, poprawnie wkłada buty, sznuruje je bez wiązania kokardki, myje ręce, buzię i zęby, zaczyna ciąć nożyczkami, lubi lepić z plasteliny, budować z klocków i piasku.
Obserwacji trzeba poddać także czynność rysowania: dziecko prawidłowo trzyma ołówek, prawidłowo opiera przedramiona na stoliku, przyjmuje właściwą postawę, rysuje szlaczki typu góra- dół, szlaczki litero podobne mogą być jeszcze za trudne. Dziecko poproszone o narysowanie rysunku dowolnego rysuje najczęściej dom, niebo, ziemię, drzewo, słońce, inne elementy krajobrazu i człowieka. Taka postać ma z reguły: głowę, tułów, czasami szyję, kończyny dolne i górne.
SPOSTRZEGANIE WZROKOWE
Dzięki analizie i syntezie wzrokowej dziecko różnicuje i zapamiętuje kształty liter i cyfr. W zakresie spostrzegania wzrokowego pięciolatek powinien: lubić oglądanie książek z obrazkami, układać puzzle, układać lub budować wg wzoru, rysować figury złożone, rozpoznawać niektóre liter drukowane, znajdować drogę w labiryncie, dostrzegać różnice między obrazkami.
SPOSTRZEGANIE SŁUCHOWE
Dziecko 5-letnie chętnie słucha czytanych książek i rozumie ich treść, potrafi podzielić zdanie na 3-4 wyrazy, podzielić wyraz na 2-3 sylaby, złożyć 2-3- sylaby w wyraz, wysłuchać samogłoskę w nagłosie w krótkich wyrazach, odszukać w otoczeniu lub na ilustracji przedmioty których nazwy zaczynają się na kreśloną głoskę, uczy się krótkich wierszy, próbuje sam dobierać rymy i odtwarzać proste rymy podawane przez nauczyciela.
MYŚLENIE
Myślenie to czynność tworzenia nowych informacji dzięki przetwarzaniu informacji już pozyskanych. Dziecko 5-letnie potrafi: określić główne różnice między przedmiotami, zwierzętami, pojazdami, wskazać kilka ważnych podobieństw między nimi, pogrupować przedmioty wg 2-3 kryteriów, rozumieć i posługiwać się znanymi pojęciami typu: zwierzęta, owoce, pojazdy, naczynia, ułożyć logiczna historyjkę z kilku obrazków, uzasadnić pewne zjawiska. Obserwuje się też początki myślenia matematycznego: dziecko potrafi przeliczyć kilka przedmiotów, rozumie pojęcia mniej, więcej;
UWAGA I PAMIĘĆ
Uwaga i pamięć są jeszcze mimowolne- dziecko zapamiętuje tylko to, co dla niego jest ważne emocjonalnie. Pięciolatki skupiają uwagę na krótko, ale zainteresowane czymś „głuchną”- silnie skupiona uwaga nie jest podzielna. Pamięć jest mechaniczna i niezbyt trwała- często trzeba powtarzać istotne wiadomości.
EMOCJE
Emocje 5-latków są silne, gwałtowne, zmienne, dziecko nie potrafi zapanować nad ich ekspresją- złości się, płacze, śmieje się głośno- jest niezwykle spontaniczne. Są uparte, chcą być zauważone, chwalone. Pomaga to budować poczucie własnej wartości.
KONTAKTY SPOŁECZNE
Kontakty społeczne są w tym wieku niezwykle ważne. Pod ich wpływem rozwija się empatia, współczucie, potrzeba pomocy innym. Przy kształtowaniu tych postaw ważna jest rola opiekunów dziecka, którzy powinni dawać dzieciom przykład własnym zachowaniem.